راهنمای جامع شناخت انواع روغن ترمز ماشین، علائم خرابی و اصول خرید
سیستم توقف و ترمزگیری خودرو بدون شک مهمترین بخش ایمنی هر وسیله نقلیهای محسوب میشود و در این میان، روغن ترمز به عنوان نیروی محرکه و قلب تپنده این سیستم هیدرولیکی شناخته میشود. این مایع حیاتی جزء محصولاتی است که برای سیستم ترمز خودرو، بسیار مهم و غیرقابل جایگزین میباشد. وظیفه اصلی و خطیر این روغن این است که تحت هر شرایطی، از سرمای شدید زمستان گرفته تا گرمای طاقتفرسای تابستان، بتواند موجب توقف بدون خطر و سریع خودرو گردد. در یک سیستم هیدرولیک، مایعات به دلیل ساختار مولکولی خود غیرقابل تراکم هستند.
به همین دلیل، زمانی که شما نیرویی را وارد میکنید، این نیرو بدون هیچگونه افت فشاری به مقصد منتقل میشود. این روغن از طریق برخی لولههای ترمز فلزی و پلاستیکی مقاوم، به عنوان مایع هیدرولیکی حرکت نموده و در یک فضای کاملاً محدودی که تحت فشار بسیار بالایی میباشد، جریان پیدا میکند. مکانیزم کار به این صورت است که با فشار دادن پا بر روی پدال ترمز، نیروی فشار اولیه از طریق بوستر تقویت شده و به سیلندر اصلی منتقل میشود.
سپس این فشار عظیم از طریق لولهها به کولیس (کالیپر) انتقال پیدا میکند و در نتیجه با فشرده شدن لنتها بر روی دیسک، حرکت وسیله نقلیه نیز متوقف میشود. در ادامه این مقاله قصد داریم به صورت کاملاً تخصصی و جامع، تمام زوایای پنهان این سیال شگفتانگیز را بررسی کنیم.
معرفی انواع روغن ترمز و ترکیبات شیمیایی آنها
برای اینکه درک بهتری از عملکرد این سیال داشته باشیم، باید بدانیم که روغن ترمز های مایع در بازارهای جهانی و داخلی عموماً در ۳ نوع اصلی دات ۳ (DOT3)، دات ۴ (DOT4) و دات ۵ (DOT5) دستهبندی و تولید میشوند. کلمه دات (DOT) مخفف دپارتمان حمل و نقل است که استانداردهای سختگیرانهای را برای کیفیت این سیالات وضع کرده است. هر یک از این روغنها فرمولاسیون، پایه شیمیایی و نقطه جوش متفاوتی دارند که آنها را برای خودروها و شرایط رانندگی خاصی متمایز میکند. انتخاب اشتباه در میان این دستهبندیها میتواند به قیمت از دست رفتن کامل ترمز و بروز حوادث ناگوار تمام شود.
بررسی تخصصی روغن ترمز استاندارد دات ۳ (DOT3)
روغن از نوع دات ۳ یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین نمونه روغنهایی است که سالهاست در صنعت خودروسازی جهان مورد استفاده قرار میگیرد. این سیال بر پایه مواد شیمیایی پلیگلیکول اتر ساخته شده است. یکی از ویژگیهای بارز این مدل این است که در هوای خشک، عملکرد بسیار خوبی دارد اما به دلیل ماهیت جذبکنندگی، با گذشت زمان رطوبت را به خود میکشد که باعث میشود عملکرد آن کمتر شود.
معمولاً نقطه جوش این روغن در حالت خشک و آکبند، ۴۰۱ درجه فارنهایت (معادل ۲۰۵ درجه سانتیگراد) است. این عدد نشاندهنده مقاومت بالای آن در برابر حرارت ناشی از اصطکاک لنت و دیسک است. اما نکته حیاتی اینجاست که به هنگام خراب شدن روغن ترمز و جذب تنها ۳ درصد آب از محیط اطراف، نقطه جوش آن به سرعت افت کرده و به ۲۸۴ درجه فارنهایت (معادل ۱۴۰ درجه سانتیگراد) کاهش پیدا میکند. این افت شدید بدان معناست که در ترمزگیریهای شدید و پیاپی در سراشیبیها، روغن به راحتی به نقطه جوش رسیده، حبابهای هوا تولید میکند و پدال ترمز به اصطلاح زیر پا خالی میشود.
بررسی تخصصی روغن ترمز استاندارد دات ۴ (DOT4)
مدل دات ۴ نسخه ارتقایافته و مدرنتر نسل قبلی است. این سیال نیز بر پایه گلیکول تولید میشود، اما در ترکیبات آن از استرهای بورات استفاده شده است. این فرمولاسیون پیشرفته باعث میشود که مقاومت حرارتی آن به میزان قابل توجهی افزایش یابد و در برابر جذب رطوبت نیز رفتار پایدارتری از خود نشان دهد. در خودروهای امروزی که مجهز به سیستم ترمز ضد قفل یا همان ABS هستند و سوپاپهای بسیار ریزی در پمپ آنها وجود دارد، استفاده از این استاندارد به یک الزام تبدیل شده است. نقطه جوش خشک این مدل معمولاً بالاتر از ۴۴۶ درجه فارنهایت است که امنیت بیشتری را برای رانندگان در سرعتهای بالا و ترمزهای ناگهانی فراهم میآورد.
بررسی تخصصی روغن ترمز استاندارد دات ۵ (DOT5)
برخلاف دو مدل قبلی که بر پایه گلیکول بودند، مدل دات ۵ کاملاً بر پایه سیلیکون تولید و فرموله میشود. یکی از بزرگترین مزایای سیلیکون این است که به هیچ عنوان با آب ترکیب نمیشود و رطوبت را جذب نمیکند. این ویژگی باعث میشود که نقطه جوش آن در طول سالها ثابت بماند و اجزای داخلی سیستم دچار زنگزدگی نشوند. اما این مدل به دلیل قابلیت تراکمپذیری بسیار ناچیز و همچنین عدم سازگاری با سیستمهای ترمز ضد قفل (ABS)، برای خودروهای سواری روزمره مناسب نیست و بیشتر در خودروهای کلاسیک، ماشینهای مسابقهای خاص و تجهیزات نظامی که مدتها بدون استفاده میمانند، کاربرد دارد.
به طور کلی باید بدانید که این روغنها هنگامی که کهنه میشوند و عمر مفید آنها به پایان میرسد، با رسوب کردن در سیستم ترمز خودرو و ایجاد لجنهای تیره رنگ، مسیرهای باریک عبور مایع را مسدود میکنند. این گرفتگیها موجب کاهش چشمگیر قدرت پدال ترمز و تاخیر در توقف خودرو میگردند؛ بنابراین باید همیشه تحت کنترل قرار بگیرند و سطح کیفی آنها در سرویسهای دورهای چک شود.
این روغنها اگر از طریق واشرها یا لولههای فرسوده نشتی پیدا کنند، ممکن است که موجب خورده شدن قسمتهایی از سیستم ترمز گردند و به دلیل کاهش سطح مایع هیدرولیک، موجب خراب شدن خودرو و از کار افتادن کامل سیستم توقف شوند. یک روغن ترمز باکیفیت و تازه، تمامی اجزای ترمز خودرو را با روانی کامل حرکت داده و جزء معدود روغنهایی است که با دما و فشار بالا در سختترین شرایط فیزیکی کار خود را به درستی انجام میدهد.
افرادی که قصد تعویض روغن را دارند، باید بر اساس نوع خودرو، پیشنهاد کارخانه سازنده و همچنین عملکرد سیستم ترمز اقدام به تعویض روغن نمایند. معمولاً روغنهایی که نقطه جوش پایینی دارند، در بازار خودرو مورد پسند خودروسواران حرفهای نیستند زیرا ایمنی سرنشینان را در جادههای کوهستانی به خطر میاندازند.
خاصیتها و ویژگیهای بهترین نوع روغن ترمز
شناخت خواص فیزیکی و شیمیایی این سیال کمک میکند تا اهمیت نگهداری از آن را بیشتر درک کنیم. یک روغن ترمز مرغوب، مایعی به شدت سمی بوده و سوزان میباشد. در صورت تماس این مایع با پوست دست یا چشم، باید فوراً محل با آب فراوان شسته شود تا از آسیبهای بافتی جلوگیری گردد. این محصول از نظر فیزیکی غیر قابل تراکم بوده و این خاصیت باعث میشود کوچکترین اشاره به پدال، بلافاصله به نیروی بازدارنده در چرخها تبدیل شود. یکی دیگر از ویژگیهای حیاتی آن این است که نباید در دمای پایین یخ بزند؛ اگر این مایع در سرمای زمستان منجمد شود، پدال ترمز قفل شده و خودرو فاقد سیستم توقف خواهد شد.
همانطور که پیشتر اشاره شد، این روغن در آب حل شده و هنگام مخلوط شدن با آب، خاصیت خود را از دست میدهد. این ویژگی جذب رطوبت (Hygroscopic) یک نقص طراحی نیست، بلکه مهندسان تعمداً آن را اینگونه ساختهاند تا رطوبتی که از طریق منافذ وارد سیستم میشود را در خود حل کند. اگر آب در این مایع حل نمیشد، به صورت قطرات مجزا در پایینترین نقاط لولهها (نزدیک چرخها) جمع میشد و در دمای ۱۰۰ درجه سانتیگراد به جوش میآمد و ترمز را کاملاً از کار میانداخت.
این روغن که با استفاده از بهترین مواد اولیه شیمیایی تولید میشود، دارای خاصیت خورندگی بسیار بالایی است و به راحتی رنگ بدنه ماشین را از بین میبرد. اگر حتی یک قطره از آن روی گلگیر یا کاپوت بریزد، رنگ خودرو در کمتر از چند دقیقه دچار سوختگی و تبله شدن میشود.
این نمونه روغن قابلیت جذب مداوم رطوبت داشته و گاهی اوقات به خاطر همین امر، کارایی سیستم ترمز را در طول زمان کمتر میکند. این محصول به دلیل فاسد شدن ساختار شیمیاییاش در اثر گرما و رطوبت، برخی مواقع موجب عکسالعمل نشان ندادن سیستم ترمز میشود و احساس اسفنجی بودن را در زیر پای راننده ایجاد میکند. بنابراین حتی روغنهای ترمز درجه یک و گرانقیمت نیز قابلیت فاسد شدن دارند و دارای تاریخ انقضا و عمر مفید مشخصی روی خودرو هستند.
بهترین نوع روغن ترمز نقطه جوش بسیار بالایی دارد و عملکرد آن به هنگام گرمای زیاد ناشی از ترمزهای پیاپی، بسیار بهتر میشود و مانع از پدیده قفل گازی (Vapor Lock) میگردد. خاصیت ویسکوزیته مناسب (گرانروی یا میزان مقاومت در برابر جاری شدن)، از دیگر خاصیتهای طلایی این روغن میباشد. خاصیت ویسکوزیته عالی در این روغن باعث میشود تا این محصول، در سرمای شدید غلیظ نشود و به راحتی در مسیرها، شیلنگها و لولههای بسیار نازک جریان پیدا کند.
به دلیل اینکه این محصول با استفاده از بهترین مواد تشکیل دهنده و ادتیوهای پیشرفته تولید میشود، با تمامی قطعات سیستم ترمز شامل واشرها، اورینگهای پلاستیکی و کاسه نمدها سازگاری کامل دارد و از خشک شدن یا ترک خوردن آنها جلوگیری میکند. از دیگر خاصیتهای بهترین نمونه از روغنهای ترمز موجود در بازار، باید به مقاومت آنها در برابر تبخیر و دمای بالا اشاره کرد. معمولاً بهترین نمونه از روغنهای موجود در بازار، در برابر جوش مقاومت شگفتانگیزی دارند و نقطه جوش آنها بسیار بالا است.
اطلاعات جامع در مورد روغنهای ترمز، زمان تعویض و علائم کهنگی
با ورود به هر فروشگاه لوازم یدکی متوجه میشوید که روغن ترمز دارای نمونهها و برندهای بسیار زیادی در بازار است که انتخاب آنها برای رانندگان، مقداری دشوار و چالشبرانگیز میباشد. از مهمترین اطلاعات روغن ترمز که باید پیش از خرید به آن اشاره نمود، این است که این محصولات اساساً در دو دستهبندی مختلف از نظر پایه شیمیایی قرار میگیرند. معمولاً روغنهای ترمز بر پایه سیلیکون و گلیکول هستند و هرگز نباید این دو نوع با یکدیگر ترکیب شوند. در وسایل نقلیه امروزی که دارای ترمز ABS (سیستم ترمز ضد قفل پیشرفته) میباشند، منحصراً از روغنهایی که بر پایه گلیکول تولید شدهاند استفاده میگردد تا عملکرد سریع سوپاپها تضمین شود.
از طرف دیگر، روغنهایی که بر پایه سیلیکون تولید میشوند، بیشتر در کامیونها، تجهیزات راهسازی و خودروهای سنگین مورد استفاده قرار میگیرند. این نمونه روغن، از روغنهایی است که در فشار هیدرولیکی عظیم و گرمای بسیار زیاد دیسکهای بزرگ استفاده میشود. با این حال، حتی بهترین کیفیتها نیز پس از مدتی استفاده، از کارایی آنها کم میشود. بنابراین بهتر است که این روغن پس از چند سال استفاده مستمر، به صورت کامل تخلیه و تعویض شود.
بررسی دورهای سطح مخزن روغن تعبیه شده در محفظه موتور خودرو برای جلوگیری از ورود هوا به سیستم.
جلوگیری از باز گذاشتن درب مخزن به مدت طولانی جهت ممانعت از نفوذ رطوبت موجود در هوا.
تخلیه کامل و هواگیری اصولی سیستم در زمان تعویض برای خارج کردن حبابهای هوای فشرده.
عدم ترکیب برندهای مختلف و استانداردهای متفاوت با یکدیگر جهت جلوگیری از واکنشهای شیمیایی مخرب.
استاندارد جهانی و بهترین زمان تعویض روغن در خودروهای متعدد، معمولاً هر دو سال یکبار یا پس از طی کردن مسافتی در حدود ۴۰ هزار کیلومتر میباشد. از نشانهها و علائم مهمی که میتوان متوجه شد زمان تعویض روغن خودرو فرا رسیده است باید به تیره شدن رنگ ظاهری مایع (تبدیل شدن از رنگ شفاف و زرد روشن به قهوهای کدر یا سیاه)، افزایش مقدار گرانروی و سفت شدن مایع، و همچنین وجود آلودگی، ذرات معلق و لجن در اثر اکسیده شدن روغن اشاره کرد.
برخی مواقع مشکل در ترمز گرفتن و احساس کشیدگی خودرو به یک سمت، سر و صدای ناهنجار سیستم ترمز، سفت شدن غیرطبیعی یا بیش از حد نرم شدن پدال ترمز و در نهایت روشن شدن چراغ هشدار ترمز در پشت آمپر، نشان دهنده این است که روغن ترمز کم شده است، نشتی دارد یا کارایی مطلوب خود را به طور کامل از دست داده است. برای تشخیص روغن مناسب هر خودرو، مطمئنترین روش این است که میتوان به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کرد. با مطالعه دقیق دفترچه راهنما میتوان بهترین نوع روغن استاندارد مناسب خودرو که توسط مهندسان کارخانه تایید شده است را تهیه نمود.
برای مشاهده، مقایسه و خرید جدیدترین قطعات و لوازم یدکی خودرو با تضمین اصالت کالا، به بخش جذاب لوازم یدکی اسپرت تازان
مراجعه کنید و خودروی خود را با بهترین قطعات تجهیز نمایید.
راهنمای خرید بهترین روغن ترمز و نکات کلیدی انتخاب
پروسه خرید این محصول نیازمند دقت و توجه به فاکتورهای فنی متعددی است تا ایمنی سرنشینان به خطر نیفتد. از جمله نکات مهم در مورد روغن ترمز که به هنگام خرید باید به آن توجه ویژه کنید، این است که آن را حتماً بر اساس نوع خودرو و سیستم ترمز خود (دیسکی، کاسهای، مجهز به ABS یا فاقد آن) انتخاب نمایید. همانطور که قبلاً ذکر شد، شما با خواندن دفترچه راهنمایی هر خودرو به سادگی متوجه میشوید که کدام روغن ترمز (استاندارد دات ۳ یا دات ۴) مناسب برای خودرو میباشد. همچنین به هنگام انتخاب این روغن، باید نقطه جوش درج شده روی قوطی آن را مد نظر قرار دهید.
نقطه جوش اگر استاندارد و بالا باشد، باعث میشود تا در طول زمان رطوبت هوا کمتر جذب روغن ترمز شود و در ترمزهای شدید کارایی خود را حفظ کند. مقاومت در برابر خوردگی قطعات فلزی و زنگزدگی هم از دیگر موارد بسیار مهمی است که به هنگام خرید روغن ترمز، باید آن را مد نظر قرار داد. محصولاتی که فرمولاسیون پیشرفتهتری دارند و با اجزا و قطعات پلاستیکی سیستم ترمز سازگاری بیشتری دارند، از بهترین نمونه محصولات برای خرید طولانیمدت هستند.
جهت تهیه مستقیم و ایمن یکی از باکیفیتترین محصولات تولید داخل که مطابق با استانداردهای روز دنیا فرموله شده است، پیشنهاد میکنیم از صفحه روغن ترمز امیدران شیمی
دیدن فرمایید و خریدی مطمئن را تجربه کنید.
قدرت ویسکوزیته و روانی مایع در روغن ترمز نیز از دیگر موارد موثر و ضروری به هنگام خرید است که باید به آن توجه ویژه نمود. ویسکوزیته در واقع همان مقاومت در برابر جاری شدن است که اگر روغن خاصیت ویسکوزیته مناسب و استانداردی داشته باشد، به راحتی در تمامی قطعات، سوپاپهای ریز و لولههای سیستم ترمز نفوذ میکند و قدرت و سرعت واکنش سیستم ترمز خودرو را به شدت بیشتر مینماید. روغنهایی که دارای ادتیوهای خاص جهت نقش محافظتی در سیستم ترمز خودرو هستند و از فرسایش قطعات جلوگیری میکنند، از بهترین نمونههای روغن ترمز برای خرید میباشند.
هنگام خرید روغنهای ترمز، بهتر است که به برند آنها نیز توجه کنید و محصولاتی را خریداری کنید که از برندهای شناخته شده، معتبر و دارای نشان استاندارد ملی یا بینالمللی میباشند. خرید محصولات تقلبی و ارزانقیمت میتواند خسارات جبرانناپذیری به بار آورد. مدت ماندگاری روغنهای ترمز با برندهای مرغوب درون سیستم، به دلیل استفاده از پایههای شیمیایی باکیفیت، بسیار بیشتر است و نیاز به هواگیریهای مکرر را کاهش میدهد.
سوالات متداول (FAQ) درباره سیستم روغن ترمز خودرو
آیا ترکیب کردن روغن ترمز دات ۳ با دات ۴ کار درستی است؟
خیر، با وجود اینکه پایه شیمیایی هر دو نوع از گلیکول است، اما فرمولاسیون و مواد افزودنی آنها با یکدیگر متفاوت میباشد. ترکیب این دو محصول باعث برهم خوردن تعادل نقطه جوش، کاهش شدید عملکرد مایع در دماهای بالا و احتمال آسیب رساندن به واشرهای پلاستیکی سیستم توقف میشود. همیشه مایع سیستم را به صورت یکپارچه تعویض کنید.
چرا پدال ترمز ماشین حالت اسفنجی و نرم پیدا میکند؟
نرم شدن غیرطبیعی و اصطلاحاً اسفنجی شدن پدال معمولاً دو دلیل اصلی دارد: اول اینکه رطوبت بسیار زیادی جذب روغن ترمز شده و این رطوبت در اثر حرارت به بخار (گاز) تبدیل شده است و همانطور که میدانیم گازها قابل تراکم هستند. دلیل دوم ورود هوا به داخل لولهها به دلیل نشتی یا پایین آمدن سطح مایع در مخزن است که در هر دو حالت نیاز به هواگیری فوری و تعویض مایع میباشد.
آیا باز ماندن درب قوطی روغن ترمز باعث خرابی آن میشود؟
بله، این سیال به شدت جاذب رطوبت (Hygroscopic) است. اگر درب قوطی حتی برای چند ساعت باز بماند، رطوبت موجود در هوا را به سرعت به خود جذب کرده و کیفیت، نقطه جوش و کارایی اولیه خود را پیش از ریخته شدن در خودرو از دست میدهد. به همین دلیل هرگز نباید از قوطیهای از قبل باز شده استفاده کرد.
در صورت ریختن روغن ترمز روی رنگ ماشین چه باید کرد؟
این مایع خاصیت خورندگی بسیار شدیدی دارد و به سرعت با رنگ و کیلر بدنه واکنش نشان میدهد. در صورت بروز چنین اتفاقی، نباید آن را با دستمال پاک کنید زیرا باعث پخش شدن آن میشود؛ بلکه باید فوراً محل مورد نظر را با حجم بسیار زیادی از آب سرد و صابون بشویید تا اثر اسیدی آن خنثی شود.
اسپرت تازان را دنبال کنید تا از بهروزترین اطلاعات خودروها با خبر شوید. همچنین میتوانید اینستاگرام و تلگرام ما را جهت دریافت تازهترین اخبار خودرو دنبال کنید.
صدای لنت ترمز یکی از رایج ترین مشکلاتی است که بسیاری از رانندگان هنگام ترمز گرفتن با آن مواجه می شوند. در بسیاری از مواقع این صدا طبیعی است و به دلیل شرایط محیطی مانند سرما، رطوبت، گرد و غبار یا حتی نوع عملکرد لنت ترمز ایجاد می شود. با
گاهی ممکن است خودرو به درستی روشن نشود یا پس از روشن شدن سریعا خاموش شود. علت روشن نشدن خودرو معمولا به دلیل خرابی برخی سنسورها، سیستم جرقه زنی یا قطعات مرتبط با کنترل دور موتور ایجاد می شوند. آشنایی با دلایل روشن نشدن خودرو و بررسی نشانه های آن
کمک فنر یکی از مهم ترین قطعات سیستم تعلیق خودرو است که نقش مهمی در حفظ تعادل، کنترل خودرو و افزایش ایمنی رانندگی دارد. در صورتی که کمک فنر خودرو دچار خرابی شود، عملکرد بخش های مختلف سیستم تعلیق نیز تحت تاثیر قرار می گیرد. جالب است بدانید عدم توجه
خالی شدن باتری خودرو یکی از مشکلات رایجی است که بسیاری از رانندگان حداقل یک بار آن را تجربه کرده اند. گاهی صبح هنگام استارت زدن متوجه می شوید که خودرو روشن نمی شود و دلیل آن چیزی جز خالی شدن باتری ماشین نیست. عوامل مختلفی می توانند باعث تخلیه
اگر قصد دارید با خودروی شخصی به سفر بروید، داشتن لوازم مسافرتی خودرو اهمیت زیادی دارد. سفر جادهای بدون تجهیزات مناسب میتواند خستهکننده، خطرناک و حتی دردسرساز شود. از وسایل راحتی داخل خودرو گرفته تا تجهیزات ایمنی و نظافتی، همگی میتوانند تجربه سفر شما را بسیار بهتر کنند. در این مقاله مهمترین
کاهش فروش خودرو در جهان به یکی از مهم ترین موضوعات صنعت خودرو تبدیل شده است. گزارش های جدید مؤسسات تحقیقاتی نشان می دهد بازار جهانی خودرو با چالش هایی مانند کمبود تراشه، افزایش قیمت انرژی و اختلال در زنجیره تأمین روبه رو شده است. همین عوامل باعث شده بسیاری